संसारकै ध्यान केन्द्रित भएको भोटेकोशी विपद्का विषयमा संसद्मा प्रधानमन्त्रीले नेपालमा अहिले भएजस्तो हिलो छिरेको सुरुङमा उद्धारको विज्ञता संसारमै कतै नभएको भनेर दिएका जानकारीले उनलाई अर्थात् उनका दाबीलाई फेरि एकपटक विवादित बनाएको छ । नेपालले भारतका धेरै ठाउँमा सीमा मिचेको छ भनेर दिएका अभिव्यक्ति वा गरेका दाबी अहिले पनि विवादमै छ । संसद्मा त्यसको जवाफ मागिरहिएकै छ । त्यही संसद्मा उभिएर उनले बाढीले पुर्याएको अकल्पनीय क्षति र त्यसको उद्धारमा प्रकट भएको आफ्नो कमजोरी वा असफलता लुकाउन जे भने त्यसले नेपालमा मात्र होइन संसारभरि नै उनको असक्षमताको एकप्रकारले पर्दाफास नै भयो ।
यस्ता विपद्मा त्यसको तुरुन्त उद्धार गर्न नेपालसंग पर्याप्त प्रविधि नहुन सक्दछ । त्यसैकारण पनि होला प्रविधियुक्त देशले सहयोग गर्न भनेर यो बाढीको सुरुकै दिनमा अनुरोध नै गरेका थिए । तर सरकारले त्यस्तो सहयोग नचाहिने भनेर जवाफ दियो । तर हप्ता दिनसम्म पनि आवश्यक उद्धार गर्न नसकेपछि बल्ल यस्तो प्रविधिको माग गरियो । यो सोह्रैआना नेतृत्वको कमजोरी थियो । तर त्यसलाई लुकाउन उनले संसारभरि कहीँ पनि छैन भनेर बताएका बुझ्न सकिन्छ ।
तर उनको कमजोरी लुकेन, बरु उनको यो दाबी देश विदेश सबैतिर झुटो सावित भयो र हुँदैपनि छ । त्यस्तो प्रविधि लिएर धेरै देश उद्धारमा खटिइसकेका छन् र परिणाम पनि केही समयमा नै प्रकट हुन थालिसकेको छ । यसले कतिपयको जीवनरक्षा गर्ने अपेक्षा पनि भइरहेको छ । विज्ञहरूले भने ढिलो भएको हुँदा बढी क्षति हुनसक्ने आँकलन गरेका छन् । यदि मानवीय क्षति बढी देखियो भने त्यसको दोषी पनि प्रधानमन्त्री नै हुने स्थिति छ ।
हिलो सुकेपछि मात्रै उद्धार गर्न सकिने भनी बताइएको अवस्थामा यथास्थितिमै उद्धार चलिरहेर उनका भनाइ प्रारम्भतहमा नै आफैं गलत सावित भइरहेका देखिन्छ । तत्काल उद्धार गर्न नसकिने भन्ने सन्दर्भमा जे भनेका थिए त्यो झुटो सावित मात्र भएन । नेपालका प्रधानमन्त्री संसद्मा र आफ्ना नागरिकको जीवन रक्षाका सन्दर्भमा कतिसम्म लापर्बाही र झुटा छन् भन्ने सन्देश पनि गयो । अर्कोतर्फ उनले आफ्ना नागरिकलाई आफ्नो नायकीकरण स्थापित गराउन नेपालीसामु विश्वप्रविधिमाथि नै धावा बोले । यसले जोसंग यस्तो प्रविधि छ र यही बाढीमा नागरिकको जीवन जोगाउन जसरी उद्धारकार्यमा प्रयोग भइरहेको छ, त्यसलाईसमेत नजरअन्दाज गरिँदा सहयोगी देशले पनि निको मान्ने अवस्था नआउने विज्ञहरूको बुझाइ छ ।
हजार डेढहजारको संख्यामा थुनिएका सुरुङबाट उद्धार गर्नेबारे उनले भनेका थिए– यो टनेल (सुरुङ)मा आएको विपत्ति विशेष किसिमको छ । विश्वभरि पाइने एक्सपर्टहरू चाहिँ टनेलमा आउने पहिरोलाई पन्छ्याएर उद्धार गर्ने खालका हुन् । यस्तो एक्सपर्टिज चाहिँ विश्वभरि नै छ । तर यो चाहिँ फरक किसिमको किन हो भन्दा यो पहिरोले थुनिएको टनेल हैन । यी बाढी भित्र पसेर सँगसँगै हिलो माटोहरूले पूरै थुनिएका टनेलहरू हुन् । यससम्बन्धी काम गर्नलाई एकदमै ठूलो एक्सपर्टिज कुनै देशहरूसँग थिएन । हामीसँग पनि छैन । तत्कालै गर्न सकिने टेक्नोलोजी अहिलेसम्म कोहीसँग पनि छैन । विभिन्न राष्ट्रहरूमा जति उद्धार भएका थिए, त्योभन्दा यो एकदमै बिल्कुलै फरक किसिमको अवस्था हो । जतिबेला अडिने ठाउँ हुन्छ, मान्छेहरू पस्न सक्ने त्यसलाई ब्रेक गर्न सक्ने ठाउँहरू हुन्छ, त्यो बेला मात्रै गर्न सकिन्छ । एउटा टनेलमा एकैचोटि चार–पाँच वटा २० वटा एक्स्काभेटर किन लाइएन भन्ने कुरा आएको थियो । त्यो एउटा टनेलमा एकचोटिमा एउटा दुई वटाभन्दा धेरै एक्स्काभेटरले काम पनि गर्न सक्दैन । त्यसको एउटा सीमा छ । त्यो सीमाभन्दा बाहिर गएर अथवा एकैचोटि बाहितिर एक्स्काभेटर लगाएर पनि गर्न सकिने थिएन । १० गते बिहानको यो घटनाबारे १७ गते अपराहृन प्रधानमन्त्रीले संसद्मा यस्तो जानकारी गराएका हुन् । यतिबेलासम्म कति मान्छे बिते होलान अनुमान बाहिर नै छ । प्रधानमन्त्रीले आफ्नो यस्तो गलत सावित हुँदै गरेको दाबीबारे देशबासी र संसारसंग अविलम्ब माफी माग्नुपर्छ ।
